Sözlük
ERP ve mevzuat terimleri, kısa ve açık
İşletme yazılımında ve mevzuatta sık geçen terimlerin ne anlama geldiğini, nasıl işlediğini ve IWB'de hangi modülde karşılandığını anlatıyoruz. Mevzuat anlatımları resmî kaynağına bağlanır.
01ERP ve altyapı
- Bulut ERPBulut ERP, yazılımın ve verilerin bir hizmet sağlayıcının işlettiği sunucularda çalıştığı, kullanıcıların internet üzerinden eriştiği ERP kurulum biçimidir. İşletme sunucu kurmaz, güncelleme yapmaz; verinin nerede tutulduğu ve nasıl korunduğu sağlayıcıyla yapılan sözleşmenin konusudur.
- ERPERP (kurumsal kaynak planlama), satış, stok, üretim ve muhasebe gibi işletme işlevlerini ortak bir veritabanında yürüten iş yazılımıdır. Bilgi bir kez girilir; teklif, sipariş, fatura ve muhasebe kaydı birbirine bağlı ilerler.
- Kullanıcı yetkileriKullanıcı yetkileri, bir iş yazılımında kimin hangi kayıtları görebileceğini ve hangi işlemleri yapabileceğini belirleyen kurallardır. Yetkiler çoğu zaman tek tek kişilere değil, iş tanımlarına karşılık gelen rollere verilir: kullanıcı rolü aldığında izinlerini devralır, görevi değişince yalnız rolü değişir.
- Nakit akışıNakit akışı, işletmenin kasasına ve banka hesaplarına belirli bir dönemde giren ve buradan çıkan paranın hareketidir. Nakit akış planı ise önümüzdeki haftalarda ve aylarda beklenen tahsilat ve ödemeleri tarihleriyle sıralar; hangi gün ne kadar nakit kalacağını ve açığın nerede oluşacağını önceden gösterir.
- Ön muhasebeÖn muhasebe, işletmenin günlük ticari hareketlerinin düzenli olarak kaydedilip izlenmesidir: kesilen ve gelen faturalar, müşteri ve tedarikçi bakiyeleri, kasa ve banka hareketleri, çek ve senetler, masraflar. Resmî defterlere işlenecek muhasebe kayıtlarının kaynağıdır; yasal defterlerin yerini tutmaz.
02e-Dönüşüm ve vergi
- AmortismanAmortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranan, aşınan ya da değer kaybeden iktisadi kıymetin maliyetinin kullanım süresine yayılarak gider olarak yok edilmesidir. Vergi Usul Kanunu'nun 313-321. maddeleri amortismana tabi kıymetleri, normal ve azalan bakiyeler yöntemlerini ve süre kurallarını düzenler.
- e-Arşiv faturae-Arşiv fatura, elektronik ortamda oluşturulan ve e-Fatura dışında kalan elektronik faturadır. e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan vergi mükelleflerine ve vergi mükellefi olmayan kişilere düzenlenir; alıcıya isteğine göre kâğıt ya da elektronik ortamda iletilir, düzenleyen kendi nüshasını elektronik ortamda saklar.
- e-Faturae-Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) belirlediği biçimde elektronik ortamda düzenlenen ve e-Fatura uygulamasına kayıtlı iki kullanıcı arasında GİB üzerinden iletilen faturadır. Kâğıt faturayla aynı hukuki niteliği taşır; usul ve esaslarını 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği düzenler.
- e-İrsaliyee-İrsaliye, mal sevkiyatında kâğıt sevk irsaliyesinin yerine düzenlenen elektronik belgedir: alıcıya elektronik ortamda iletilir ve elektronik ortamda saklanır. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği belirli sektör ve mükellef gruplarına e-İrsaliye zorunluluğu getirir.
- Özel entegratörÖzel entegratör, e-Fatura, e-Arşiv fatura ve e-İrsaliye gibi elektronik belgelerin oluşturulması, imzalanması ve iletilmesinde mükelleflere hizmet veren entegrasyon kuruluşudur. Teknik yeterliği test ve değerlendirme sürecinde incelenir, izni Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) verir. İzinli kuruluşların listesi ebelge.gib.gov.tr'de yayımlanır.
03Satış, stok ve üretim
- Cari hesapCari hesap, işletmenin sürekli alışveriş yaptığı bir müşteri ya da tedarikçiyle arasındaki borç ve alacak hareketlerinin tek hesapta izlenmesidir. Fatura borç ya da alacak oluşturur, tahsilat ve ödeme bu tutarı kapatır. Aradaki fark carinin bakiyesidir.
- Fason üretimFason üretim, bir işletmenin ürününün tamamını ya da kesim, boya, kaplama gibi bir aşamasını, malzemesini kendisi vererek ücret karşılığında başka bir firmaya yaptırmasıdır. Malın mülkiyeti işi yaptıranda kalır; işi yapan fasoncu, mal üzerinde yaptığı işin bedelini faturalar.
- MRPMRP (Material Requirements Planning, malzeme ihtiyaç planlaması), hangi malzemenin ne kadar ve ne zaman satın alınacağını ya da üretileceğini öneren planlama yöntemidir. Satış siparişi ve tahmin gibi talepleri ürün ağacıyla bileşenlerine ayırır, eldeki stoku ve verilmiş siparişleri hesaba katar, tarihi temin süresine göre belirler.
- Ürün ağacı (BOM)Ürün ağacı (BOM, bill of materials), bir mamulü üretmek için gereken hammadde, yarı mamul ve parçaları, belirli bir çıktı miktarı için gereken miktarlarıyla ve seviye seviye listeleyen kayıttır. Reçete ya da malzeme listesi olarak da anılır; üretim emri, malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) ve mamul maliyeti bu kayda dayanır.
04Servis ve laboratuvar
- LIMSLIMS (Laboratory Information Management System, laboratuvar bilgi yönetim sistemi), laboratuvar işini kayda alan yazılımdır. Numune kabulü, analiz, sonucun limitlerle değerlendirilmesi, onay ve rapor adımlarının her birinde işi kimin, ne zaman, hangi metot ve cihazla yaptığı kaydedilir.
- RMARMA (Return Merchandise Authorization, iade malzeme yetkilendirmesi), müşterinin arızalı ya da hatalı bir malı geri göndermeden önce satıcıdan aldığı iade iznidir. Aynı kısaltma, iadenin teslim alma ve muayeneden geçip onarım, değişim ya da bedel iadesi gibi bir kararla kapanana kadar izlendiği süreç için de kullanılır.
- SLASLA (Service Level Agreement, hizmet seviyesi anlaşması), hizmet verenin müşterisine taahhüt ettiği ölçülebilir hizmet seviyesidir. Destek ve servis işlerinde çoğunlukla önceliğe göre ilk yanıt ve çözüm süresi olarak tanımlanır; hedef süre aşılırsa kayıt SLA ihlali sayılır.
05Proje, ihale ve sözleşme
- HakedişHakediş, bir sözleşmede yüklenicinin belirli bir dönemde yaptığı işin ölçülüp bedelinin hesaplandığı ve ödemeye bağlandığı belgedir. İş tutarından avans mahsubu, teminat, vergi ve ceza gibi kesintiler düşülerek net ödenecek tutar bulunur. Kamu yapım işlerinde kuralları Yapım İşleri Genel Şartnamesi koyar.
- Kesin teminatKesin teminat, kamu ihalesini kazanan isteklinin sözleşmeyi imzalamadan önce, taahhüdünü sözleşmeye uygun yerine getireceğine güvence olarak idareye verdiği teminattır. 4734 sayılı Kanun'a göre kural olarak ihale bedelinin %6'sıdır. Yapım işlerinde koşullar sağlandığında yarısı geçici kabulden, kalanı kesin kabulden sonra iade edilir.
- Yıllara sari inşaatYıllara sari inşaat ve onarım işi, birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesine göre bu işlerde kâr ya da zarar işin bittiği yıl kesin olarak belirlenir ve tamamı o yılın geliri sayılır; iş sürerken ödenen hakedişlerden vergi kesintisi yapılır.
06İnsan kaynakları ve veri
- KVKKKVKK, 7 Nisan 2016'da yayımlanan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur. Kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilere aydınlatma, veri güvenliği, silme ve anonim hâle getirme gibi yükümlülükler getirir; ERP'deki personel, müşteri ve yetkili bilgileri de bu kapsamdadır.
- PuantajPuantaj, bir çalışanın ay içindeki her gününün çalışma, izin, rapor, tatil ya da devamsızlık olarak işlendiği ve ay sonunda çalışılan gün, çalışılan saat ve fazla mesainin toplandığı devam çizelgesidir. Bordro ve fazla çalışma hesabının girdisidir.