Hakediş nedir, nasıl hesaplanır?

Hakediş, bir sözleşmede yüklenicinin belirli bir dönemde yaptığı işin ölçülüp bedelinin hesaplandığı ve ödemeye bağlandığı belgedir. İnşaat ve taahhüt işleri genellikle aylık dönemlerle ilerler: o dönemde yapılan imalat ölçülür, sözleşme fiyatlarıyla tutara çevrilir, kesintiler düşülür ve net ödenecek tutar bulunur. Özel sektör sözleşmelerinde dönemi, kesintileri ve onay süresini taraflar sözleşmede belirler. Kamu yapım işlerinde ise kuralları Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi koyar.

Kamu yapım işlerinde hakediş nasıl düzenlenir?

Genel Şartname’nin 39. maddesi, Kamu İhale Kurumu’nun 30 Temmuz 2025’te yayımlanan ve 1 Eylül 2025’te yürürlüğe giren değişikliğiyle güncellendi. Güncel metne göre:

• Geçici hakediş raporu yüklenicinin başvurusu üzerine her ayın ilk 5 iş günü içinde düzenlenir; yüklenici başvurmazsa idare aynı ay içinde hakedişi tek taraflı düzenler.
• Hakediş raporu, yüklenici ya da vekilince imzalanıp idareye verildiği tarihten başlayarak en geç 30 gün içinde onaylanır ve onayı izleyen 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Sözleşmede başka bir süre yazılı değilse ödeme, tahakkuk tarihinden başlayarak 15 gün içinde yapılır.
• İdare gerekli görürse, geçici kabulden sonra kesin kabule kadar bir defaya mahsus ek geçici hakediş raporu düzenlenebilir.
• Yüklenici, hakediş raporunda yapılan düzeltmelere itirazını en geç kesin hesapların idareye teslim edildiği tarihe kadar dilekçeyle bildirir.

Bir sözleşmenin hangi metne bağlı olduğunu ihale dokümanındaki sözleşme ve şartname eklerinden kontrol edin.

Hakedişten hangi kesintiler yapılır?

Kamu yapım işlerinde hakediş birikimli hesaplanır. Genel Şartname’nin 39. maddesine göre her hakediş tutarından bir önceki hakediş tutarı çıkarılır ve kalan tutara KDV eklenir. Bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, yüklenicinin varsa idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.

Bazı kesintilerin dayanağı doğrudan kanundadır. 4735 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre fiyat farkı ödenen işlerde, fiyat farkı sözleşme bedelini artırırsa artışın %6’sı oranında ek kesin teminat alınır; bu teminat hakedişten kesilerek de karşılanabilir. 4734 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre danışmanlık hizmet ihalelerinde kesin teminat sözleşmeden önce alınmamışsa, her hakedişten %6 oranında kesinti teminat olarak alıkonur. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarım işlerinde, bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinden vergi kesintisi de yapılır.

IWB’de hakediş

IWB’de hakediş Sözleşmeler modülündedir. Hakedişi sözleşme türünün ayarlarından devreye alırsınız; ürünle gelen hazır türlerde kapalıdır. Ara, kesin ve ek hakediş hazırlayabilirsiniz. Dönem imalat bedelini KDV hariç brüt girersiniz. IWB avans mahsubunu, teminat kesintisini, damga vergisini ve stopajı düşerek net ödenecek tutarı bulur. Kesinti türleri ve oranları Ayarlar’da hazır gelir, kurumunuz bunları düzenleyebilir. SGK prim borcu ve vergi borcu mahsubu koşula bağlı kesintilerdir. Aynı dönem iki kez hakedişe bağlanamaz.

Hakediş Taslak, İbraz edildi, Onaylandı, Faturalandı ve Ödendi durumlarından geçer. Onaylanan hakedişin kesintileri sabit kalır ve teminat kesintisi Finans’taki teminat defterine işlenir. Düzeltme gerekirse eskisini tersine çeviren yeni bir hakediş hazırlanır. Hakedişi faturaladığınızda hakediş faturası Satış’ta taslak olarak hazırlanır. Ödendi durumuna elle geçilir; tahsilat hakedişin durumunu kendiliğinden değiştirmez.

Hakedişi hazırlamak ve onaylamak ayrı yetkilerdir. Onay vadesi, ödeme vadesi ve itiraz süresi için uyarılar görev olarak açılabilir. Fiyat farkı esası sözleşmede metin olarak tutulur; hakediş fiyat farkı hesaplamaz.

Servis modülünde hakediş başka bir işi anlatır: servis ağındaki bayi ve yetkili servisler için ay ya da çeyrek sonunda servis noktası başına hakediş oluşturulur ve mutabakat dökümü bayiye gider.