Nakit akışı nedir, nakit akış planı nasıl yapılır?

Nakit akışı, işletmenin kasasına ve banka hesaplarına giren ve buradan çıkan paranın hareketidir. Girişler çoğunlukla müşteri tahsilatları, kullanılan krediler ve vadesi dolan mevduattır. Çıkışlar ise tedarikçi ödemeleri, maaşlar, vergi ve SGK ödemeleri, kira ve kredi taksitleridir. Bir dönemin girişlerinden çıkışları düşülünce o dönemin net nakit akışı bulunur.

Kâr ile nakit neden farklıdır?

Kârlı bir işletme de nakitsiz kalabilir, çünkü gelir ve giderin kayda geçtiği tarih ile paranın el değiştirdiği tarih çoğu zaman aynı değildir:

• Vadeli satışta fatura bugün kesilir ve gelir yazılır; para ise vadede, bazen daha da geç gelir.
• Stok için ödeme çoğu zaman mal satılmadan önce yapılır.
• Kredinin ana para taksidi gider değildir ama kasadan çıkar.
• Satışta tahsil edilen KDV gelir değildir. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 29. maddesine göre mükellef, hesapladığı KDV’den alışlarına ait faturalarda gösterilen KDV’yi indirebilir; vergi dairesine indirimden sonraki fark ödenir.
• Alınan çek, vadesi gelmeden nakde dönmez.

Bu yüzden işletmeler kâr ve zararın yanında nakit durumunu ayrıca izler. Geçmiş dönemin nakit hareketlerini gösteren nakit akış tablosu bir mali tablodur. Yönetimin karar verirken baktığı ise ileriye dönük nakit akış planıdır.

Nakit akış planı nasıl yapılır?

1. Başlangıç: bugün gerçekten harcanabilir nakit bulunur. Kasa ve banka bakiyesinden bloke tutarlar düşülür. Kullanılmamış kredi limiti ayrı tutulur, çünkü nakit değil borçlanma imkânıdır.
2. Beklenen girişler: vadesi gelecek alacaklar, portföydeki çek ve senetler, faturalanacak siparişler tarihleriyle yazılır. Müşteri vadesinde ödemiyorsa tarih, geçmiş ödeme alışkanlığına göre kaydırılır.
3. Beklenen çıkışlar: tedarikçi borçları, kredi ve vergi taksitleri, kart ekstreleri ve belgesi olmayan düzenli ödemeler (maaş, SGK, kira) eklenir. Belgesi olmayan kalemler en kolay gözden kaçanlardır.
4. Dönemler ve eşik: plan gün, hafta ya da ay dönemlerine bölünür ve her dönemin kapanış bakiyesi bir asgari nakit seviyesiyle karşılaştırılır. Bakiyenin bu seviyenin altına indiği ilk dönem, önlem alınacak tarihtir: tahsilatı hızlandırmak, ödemeyi ötelemek ya da finansman bulmak.

İyi bir plan kesin bilgiyle tahmini ayırır. Vadesi belli bir çek ile geçmiş davranıştan tahmin edilen bir tahsilat aynı güvenilirlikte değildir.

IWB’de nakit akışı

IWB’de nakit akışını Finans’taki nakit akış planında izlersiniz. Plan 19 kaynaktan beslenir. Açık cari kalemler, çek ve senet, kredi ve vergi taksitleri, kurumsal kart ekstreleri, teminat, vadeli mevduat ve ileri tarihli banka hareketleri Finans’tan gelir. Ödenecek KDV ve isteğe bağlı olarak onaylı bütçe Muhasebe’den, satış ve satın alma siparişleri ile sözleşmelerin faturalama planı ilgili modüllerden gelir. Maaş, SGK ve kira gibi belgesiz yükümlülükler hazır şablonlarla plana eklenir; gerçek belge gelince onunla eşleştirilir.

Planı 4 hafta, 13 hafta ya da 12 ay için günlük, haftalık ya da aylık görebilirsiniz. Kullanılabilir nakit, bloke tutar düşülerek gösterilir. Çekilebilir kredi ayrı durur ve nakit sayılmaz; ödenmemiş kart ekstresi borç olarak görünür. Her para birimi için asgari nakit eşiği tanımlarsınız. Bakiyenin eşiğin altına indiği dönem işaretlenir ve uygulama içinde bildirim gider. “Tahsilatlar gecikirse” seçeneği, tahsilatlar geç gelirse planın nasıl değişeceğini gösterir.

Her satırın vadesinin nereden geldiği görünür: kesin vade, türetilmiş, tahmini ya da vadesiz. Beklenen tahsil tarihi elle, ödeme koşulundan ya da müşterinin son 24 aydaki ödeme alışkanlığından belirlenir. Vadesi olmayan kalem ayrı listede durur, plana karışmaz. Planın bir günkü hâlini kaydedebilir, sonraki durumu “Plan Sapması” ekranında bu kayıtla karşılaştırabilirsiniz. Nakit akışını görmek, cari hesapları görmekten ayrı bir yetkidir. Bu plan yönetim içindir; resmî nakit akış tablosunun yerine geçmez.